Bài liên quan: NHÀ KẺ TRUYỀN

Ở Hà Nội chắc hẳn không còn ai xa lạ gì với cái tên “đồ gỗ mỹ nghệ” tại Thạch Thất, một vùng đất nức tiếng với nghề thủ công truyền thống là nghề mộc. Sản phẩm nổi tiếng của người dân Thạch Thất là đồ gỗ, với các tác phẩm đa dạng từ hoành phi câu đối, đến các đồ nội thất, đồ trang trí, hay vật dụng hàng ngày vv…và đặc biệt là các ngôi nhà gỗ cổ, nhà kẻ truyền.

Xã Hương Ngải (hay còn gọi là làng Ngái) là một trong những xã tiêu biểu ở huyện Thạch Thất phát triển nghề mộc làm nhà kẻ truyền từ lâu đời. Nói đến Hương Ngái, người ta biết đến một Làng Ngái khoa trường, một Làng Ngái tài hoa nghề chạm khắc gỗ trên các công trình tín ngưỡng và nhà ở truyền thống – vốn là thế mạnh của người Làng Ngái từ xưa và ko phải nơi nào cũng có được.

Với sự kiên trì, tận tường, cùng đôi bàn tay khéo léo phối hợp với đầu óc sáng tạo người thợ mộc Hương Ngải đã tạo nên tác phẩm mộc, chạm khảm truyền thống như: tủ chè, tràng kỷ, sập, phản, giường, cầu thang, đồ thờ, bàn ghế, trần gỗ…đặc biệt là thiết kế làm nhà kẻ truyền.

Nhà kẻ truyền được thiết kế theo phong cách kiểu truyền thống thoáng mát, rộng rãi có không gian để tụ hợp gia đình. Tuy nhiên, do đòi hỏi diện tích mặt sàn rộng, có không gian vườn và sân nên nhà kẻ truyền thích hợp với những gia chủ có diện tích đất rộng.

Để thuận tiện trong dùng và hiệp với điều kiện thời tiết, các ngôi nhà kẻ truyền hiện thường có những điểm canh tân hơn so với trước. Đó là diện tích nhà thường rộng hơn, nền cao hơn (thường cao hơn mặt sân từ 1-1,25m), mái cũng cao hơn để khi bước vào nhà không phải cúi đầu. Phía trước ngôi nhà thường không xây thành bức tường mà được tạo bởi những cánh cửa gỗ, hoặc có thể chỉ là những tấm mành.

Gian chính của ngôi nhà kẻ truyền được xem là khuân mặt của gia chủ, là nơi thờ cúng tiên nhân nên thường được bài trí rất tỉ mỉ, công phu.

Tuổi đời của mỗi ngôi nhà truyền thống lên tới vài trăm năm nên việc chọn nguyên vật liệu dựng nhà hết sức quan trọng.

Một nét dị biệt so với những ngôi nhà đương đại đó là nhà kẻ truyền thường không làm công trình vệ sinh trong nhà, mà làm ở bên ngoài.

Người thợ mộc làm nhà kẻ truyền phải là những người thợ giỏi, vì nó đòi hỏi sự kiên trì, tỉ mỉ, cộng với khéo tay, sáng dạ, tính mực, mộng, rộng hẹp ngang xuôi, cột kèo, xiên trính… cẩn thận trong từng chi tiết.

Nhà kẻ truyền - kiến trúc truyền thống của người Việt luôn được tạo dựng trên một ý kiến: cái đẹp trong sự thiên nhiên; cái đẹp từ trong ra ngoài; cái đẹp gắn với chữ “tâm”.

Kiến trúc ấy xa lạ với mọi trình bày khoa trương, hình thức. Ngôi nhà gỗ kẻ truyền quả là một sản phẩm của tự nhiên, lịch sử và tư duy kiến tạo Việt.

Nhà theo kiến trúc truyền thống là điều cần được khuyến khích và nhân rộng, bởi điều đó đã, đang và sẽ góp phần giữ giàng một nét đẹp văn hóa truyền thống của làng quê Hương Ngải nói riêng và của quê hương Việt Nam nói chung.

Đây cũng chính là nét độc đáo trong đời sống văn hóa của vùng quê thuần nông mời gọi nhiều người đến tìm hiểu.

Bài liên can: Nha ke truyen